Blog

Trivento Platform Capability Model

Auteur Joost Lommers Joost Lommers is enterprise designer en Enterprise Architecture consultant bij Trivento. Joost vindt het leuk om diep onbekend terrein in te trekken en is altijd op zoek naar een waarden-volle oplossing – met menselijke maat en klantgericht, nooit alleen technologiegedreven.

Trivento’s Platform Capability Model helpt bij het snel opzetten, automatiseren en uitrollen van een platform bedrijfsmodel.

De afgelopen jaren hebben een aantal bedrijven succesvol weten te transformeren van een aanbieder-afnemer (of "pijplijn") bedrijfsmodel naar een platformmodel. In zo’n platformmodel werken klanten en leveranciers direct samen in ecosystemen. Denk aan Ebay, Marktplaats, of de externe verkopers op Bol.com. Maar ook de Apple App Store en LinkedIn zijn platformen. 

Om onze klanten sneller en gerichter te kunnen helpen, hebben we bij Trivento het platformmodel bestudeerd. Als we de basisstructuren kennen, kunnen we een snelle scan doen. En zijn we in staat om betere software te maken. Onze kennis hebben we vastgelegd in het Trivento Platform Capability Model.

Het organisatiemodel van de toekomst

Nieuwe aanbieders disrupten de bestaande markt met nieuwe, vaak digitale diensten. Veel van deze diensten zijn gebaseerd op een nieuw bedrijfsmodel. Het is geen traditioneel ‘pijplijnmodel’, maar een netwerk van samenwerkende partijen. Zo’n netwerk bevat een partij die de rest faciliteert, en een platform biedt voor samenwerking. Het bijbehorende bedrijfsmodel, “platformmodel”, ontleent hier haar naam aan. Een platform brengt verschillende partijen bij elkaar en maakt het makkelijk om samen te werken in een ecosysteem. Zo kunnen partijen digitaal ondersteund gezamenlijke “transacties” doen. Een voorbeeld van zo'n transactie is het kopen van een tweedehands luchtbed (op Marktplaats), maar ook het regelen van een date op Tinder is een transactie. Net zoals het sturen van een InMail op LinkedIn. De grote en succesvolle platformen kennen we allemaal: denk aan Ebay en Marktplaats. Of Bol.com en Amazon met de externe verkopers die ze op hun website toelaten. Maar ook de Apple App Store en Google’s Play Store zijn voorbeelden van een platform. Net als LinkedIn en de meeste dating apps. 

Verschillende soorten partijen

Het bijbehorende bedrijfsmodel wordt ook wel tweezijdig, of multizijdig platform genoemd. Je hebt als platformeigenaar te maken met minimaal twee, verschillende klantgroepen, de aanbieders en de afnemers van producten of diensten. De platformeigenaar en de verschillende klantgroepen werken samen in een (kleinschalig) ecosysteem. Het voelt daarbij misschien vreemd om een aanbieder "klant" te noemen, maar in zijn rol als gebruiker van het platform, is hij een klant van het platform. Iedere klantgroep heeft haar eigen eisen en wensen waar je als eigenaar invulling aan mag geven. En de aanwezigheid van de andere groep is meestal de reden om het platform te gebruiken en samen te werken. Een gebalanceerde opbouw en groei van de verschillende klantgroepen is dan ook zowel een voorwaarde als een uitdaging. 

De meerwaarde van samenwerken

Daar tegenover staat dat je met een platform kunt profiteren van het ‘netwerkeffect’: de groei in aanwezige partijen maakt het platform steeds aantrekkelijker voor anderen, wat een zelfversterkend effect heeft. En doordat er steeds meer partijen meedoen, groeit het aantal transacties steeds sneller. De intentie van samenwerken op digitale platformen is dat het voor alle partijen meerwaarde oplevert. Voor de platformeigenaar zijn er verschillende verdienmodellen om uit te kiezen. Zo kun je een vergoeding per transactie vragen. Of de aanwezigheid van andere aanbieders leidt tot meer klanten die ook je eigen aanbod zien. Of je verkoopt de inzichten die je uit de data van alle transacties afleidt.

Snel tot de essentie komen met een Capability Model

Door IT zijn heel veel verschillende technische implementaties mogelijk van, in essentie, dezelfde functionaliteit. Hetzelfde geldt voor organisaties: je kunt op heel veel manieren medewerkers, afdelingen en bedrijfsprocessen combineren om een bedrijfsmodel uit te voeren. Het gebruik van het Trivento Capability Model zorg ervoor daar de essentie van de kernprocessen snel duidelijk is. Dat maakt het makkelijker om een keuze te maken voor technische implementatie van mogelijke oplossingen.

Een Capability Model is een model dat de essentie van een organisatie in kaart brengt. Het beschrijft *wat* een organisatie kan of moet kunnen, maar niet *hoe* dat gedaan wordt. Een capability model kun je overigens ook maken voor een systeem of een applicatie. Ook in dat geval wordt niet gekeken naar implementatie of realisatie, maar alleen naar *wat* het systeem of de applicatie moet kunnen.

Capability Model

Zo is de business capability ‘Inkoop’ een combinatie van bedrijfsfuncties, processen, rollen, vaardigheden, IT- en overige middelen die het mogelijk maakt om effectief en efficiënt de juiste grondstoffen op tijd in te kopen tegen een juiste prijs. De focus ligt daarbij in eerste instantie op het feit dat er aandacht voor ‘inkoop’ is, nog niet op de realisatie. Zo kun je uit de capability ‘Inkoop’ ook niet afleiden of je het werk zelf doet of dat je het uitbesteedt. In het laatste geval is de kans echter wel groot dat je model ook een capability ‘Regievoering’ of ‘Partner Management’ kent.

Omdat een Capability Model de essentie in kaart brengt, bestaan er voor verschillende branches referentiemodellen. Op basis van het referentiemodel kan ieder organisatie haar eigen implementatie kiezen. Of applicaties inkopen bij een leverancier die het referentiemodel volgt. Een voorbeeld van zo’n referentiemodel is de Commercial Aviation Reference Architecture van The Open Group, dat een overzicht geeft van business capabilities voor luchtvaartmaatschappijen. Voor een platformorganisatie bleek er echter nog geen model te zijn. Wij maakten een model dat op meer branches toepasbaar is.

Het Trivento Platform Capability Model

Wij geloven erin dat steeds meer organisaties gaan samenwerken in ecosystemen op digitale platformen. Om die innovatie concreter te maken, deden we in 2019 een onderzoek naar digitale platformen. We gingen op zoek naar de essentie van het platformbedrijfsmodel. En we keken ook naar wat voor software nodig zou zijn om zo'n bedrijfsmodel te ondersteunen. De essentie van ons onderzoek hebben we vastgelegd in Trivento Platform Capability Model.

We gaan er van uit dat het bedrijfsmodel een sterk geautomatiseerde realisatie kent. Belangrijke capabilities zijn de self-service inrichting die het platform in onze ogen moet hebben, voor zowel klanten als beheerders. En er is veel aandacht voor de mogelijkheid om gebruiksdata om te zetten naar inzichten die gebruikt kunnen worden voor verbetering van het platform zelf, of voor verkoop aan geïnteresseerde partijen. En natuurlijk is het gericht op gebruik at any time, in any place, on any device through any channel.

Attract, Match, Connect, Transact, Optimize

Het capability model is deels gebaseerd op Reillier & Reillier’s Rocket-model. Volgens het Rocket-model ondersteunt een platform de stadia Attract, Match, Connect, Transact en Optimize. Oftewel, maakt het platform aantrekkelijk voor verschillende partijen, die elkaar op het platform kunnen vinden en met elkaar in contact gebracht worden om zaken te kunnen doen. Gebruik de informatie over het gebruik van het platform om vervolgens de verschillende delen te optimaliseren.

Je kunt een vereenvoudigde versie van het capability model downloaden. Iedere capability groep is opgedeeld in subcapabilities. Het model kan op verschillende manieren gebruikt worden om inzicht te geven en een roadmap op te stellen. Zo kan het antwoord geven op vragen zoals:

  • Welke capabilities heb je nodig om een platformbedrijfsmodel op te zetten?
  • Welke capabilities heb je al in huis?
  • Welke kwaliteit hebben deze capabilities?
  • In welke volgorde kun je nieuwe capabilities ontwikkelen?

Via workshops, heatmaps en roadmaps levert het model een gemeenschappelijk beeld voor alle betrokkenen. En geeft het structuur aan de weg naar een platformorganisatie.

Het Trivento Digital Capability Model:

capability model

Wil je meer weten of het uitgebreide model ontvangen? Neem gerust contact met ons op.

 

Dit artikel delen?